Rola przedszkola w życiu dziecka

Nikogo nie trzeba chyba przekonywać jak intensywnie rozwija się dziecko w pierwszych latach swego życia. Jest to okres, podczas którego m.in. kształtuje się szereg możliwości fizycznych, intelektualnych i społecznych. Dlatego bardzo ważne jest aby dziecko jak najwcześniej miało umożliwiony dostęp do wychowania przedszkolnego. W Polsce wychowaniem przedszkolnym objęte są dzieci od trzeciego roku życia do momentu podjęcia nauki w szkole. Bardzo korzystna dla rozwoju jest sytuacja, gdy już trzyletnie dziecko przebywa w przedszkolu przynajmniej  kilka godzin dziennie.

Pobyt dziecka w przedszkolu kształtuje dojrzałość emocjonalną i rozwija samodzielność. Dziecko uczy się funkcjonowania w grupie rówieśniczej: przestrzegania ogólnych norm, wykazywania się cierpliwością podczas oczekiwania na swoją kolej, dostosowywania się do poleceń dorosłych. „W przedszkolu dziecko uczestniczy w kierowanej przez nauczycielkę grupie rówieśników na prawach jednego z wielu. Jego status jest zupełnie inny niż w rodzinie, w której rówieśników najczęściej nie ma. Pozycja dziecka w rodzinie bywa zazwyczaj wyjątkowa, podczas gdy w przedszkolu te same prawa i obowiązki mają wszystkie dzieci należące do grupy”[1].

Kontakt dziecka z wieloma nowymi osobami sprawia, że dziecko poszerza zasób słownictwa, uczy się formułowania własnych myśli, a w trakcie zabawy nabywa wielu nowych doświadczeń.

Obecność dziecka w przedszkolu często jest okazją do wychwycenia u niego niepokojących zachowań, ewentualnych zaburzeń w rozwoju oraz bardziej lub mniej rozwiniętych umiejętności.

Korzyści, jakie czerpie dziecko podczas przebywania w przedszkolu zaowocują w przyszłości, ponieważ wiek przedszkolny to „najlepszy okres na zapobieganie ewentualnym późniejszym trudnościom w nauce – na niwelowanie dysharmonii i zaburzeń rozwojowych, wyrównywanie zaniedbań środowiskowych” [2].

Głównym celem wychowania przedszkolnego jest wszechstronny rozwój dziecka dostosowany do jego indywidualnych możliwości. Oznacza to, że zadaniem placówek przedszkolnych jest „tworzyć takie warunki materialne, wychowawcze, emocjonalne, aby dziecko mogło w pełni rozwinąć swoje potencjalne możliwości intelektualne, poznawcze, społeczno-moralne, emocjonalno-motywacyjne w warunkach poszanowania jego zdrowia i potrzeb rozwojowych”[3].

Biorąc pod uwagę znaczenie sfery emocjonalnej w rozwoju dziecka należy pamiętać o emocjach dziecka podczas jego pobytu w przedszkolu. Kadra pedagogiczna powinna bacznie obserwować dziecko pod każdym kątem. Bardzo ważne jest nastawienie dziecka do środowiska przedszkolnego, jego stosunek do rówieśników i nauczycieli oraz ogólne  samopoczucie, na które duży wpływ ma kontakt z otoczeniem i satysfakcja z własnych działań.

 Istotnym czynnikiem mającym wpływ na emocje dziecka jest sposób przyjęcia dziecka do przedszkola, czyli moment przekroczenia jego progu. To, jak dziecko odbierze ten moment ma ogromny wpływ na jego stosunek do przedszkola. W organizacji sposobu przyjmowania nowych dzieci do przedszkola należy brać pod uwagę ich możliwości i potrzeby rozwojowe.

W postrzeganiu istnienia i znaczenia placówek przedszkolnych nastąpiła zmiana, zarówno wśród rodziców, jak również pracowników przedszkola. Obecnie przedszkole jest nie tylko miejscem, gdzie dziecko jest przygotowywane do edukacji szkolnej lub miejscem opieki dla dzieci, których rodzice pracują zawodowo. Jest to przede wszystkim placówka stwarzająca dzieciom takie warunki rozwoju, które pozwalają na kształtowanie ich osobowości  oraz rozwijanie potencjalnych zdolności przy wykorzystaniu indywidualnych możliwości.

Proces edukacji przedszkolnej dziecka zakłada realizację zadań, których efektem będzie: „rozwój jego samodzielności poznawczej, spontaniczności, dociekliwości, wewnętrznej  motywacji do uczenia się, chęci odkrywania świata, wytrwałości w realizowaniu zadań, twórczości itp.”[4].

Edukacja przedszkolna pozwala na zauważenie i niwelowanie deficytów rozwojowych u dzieci. Praca indywidualna z dzieckiem tego wymagającym  jest tak wpleciona w jego pobyt w przedszkolu, że żadne z dzieci tego nie zauważa, a przez to dziecko nie czuje się gorsze od innych.

Wiek przedszkolny to najlepszy okres na kształtowanie postawy moralnej i patriotycznej u dzieci. Na to, jaką postawę przyjmą dzieci decydujący wpływ mają dorośli z ich najbliższego otoczenia: rodzice, dziadkowie, inni członkowie rodziny. Jeśli dziecko uczęszcza do przedszkola to wpływ na kształtowanie tej postawy mają również nauczyciele.

 Dziecko głębiej pozna znaczenie wartości moralnych, jeżeli będzie mogło gromadzić doświadczenia na ten temat  w grupie rówieśniczej. Chodzi tu głównie o takie wartości jak  odróżnianie dobra od zła, wyrabianie postawy uczynności oraz niesienia pomocy słabszym.

Jeżeli chodzi o postawę patriotyczną to nie ma lepszego miejsca ani czasu na jej kształtowanie niż w przedszkolu. Dzieci uczą się znaczenia symboli narodowych, śpiewania hymnu, recytacji wierszy o tematyce patriotycznej. Wszystkie te wiadomości bardzo łatwo  jest przyswoić w towarzystwie rówieśników i w formie zabawy.

Wartości wpojone w dzieciństwie mają ogromny wpływ na postawę, jaką dzieci reprezentować będą w przyszłości. „Ogromnie ważne jest dla późniejszego funkcjonowania człowieka dorosłego, jaki kod na życie został mu przekazany w dzieciństwie”[5].

Korzyści, jakie niesie ze sobą pobyt dziecka w przedszkolu można przełożyć na funkcje pełnione przez przedszkole. Funkcji tych jest tak samo dużo jak zadań pełnionych przez placówki przedszkolne oraz korzyści dla dziecka korzystającego z edukacji przedszkolnej.

Główną formą działań przedszkola mających na celu wszechstronny rozwój dziecka  jest zabawa, która jest jednocześnie  podstawową formą aktywności każdego dziecka.

Zabawa zaspokaja szereg potrzeb przedszkolaka: „ruchu, działania, kontaktów społecznych, badania, poznawania i doświadczania świata w jego różnych wymiarach, na miarę indywidualnych możliwości”[6].

Wiek przedszkolny to okres, w którym „pojawiają się specyficzne potrzeby i pobudki ważne dla całości rozwoju dziecka i bezpośrednio prowadzące do zabawy”[7],dlatego warto, aby dziecko spędziło ten czas w gronie rówieśników i w pełni korzystało ze wszystkich możliwości, jakie oferuje przedszkole.

Opracowała: Sylwia Paź

[1] M. Przetacznik – Gierowska, Z. Włodarski „Psychologia wychowawcza” część 1, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, str. 235

[2] Minister Edukacji Narodowej „Jak organizować edukację przedszkolną w nowych formach. Informator”, Warszawa 2008, str. 6

[3] J. Lubowiecka: „Funkcje i zadania współczesnego przedszkola”, Wychowanie w przedszkolu nr 1, 2006r., str. 5

[4] Tamże, str. 6

[5] Tamże, str. 6

[6] Tamże, str. 5

[7] K. Lubomirska: „Zabawa i jej znaczenie dla rozwoju dziecka”, Wychowanie w przedszkolu nr 3,  2006r., str. 4